نروژ در آستانه بازگشت به آموزش رایگان برای دانشجویان بینالمللی؛ تغییر بزرگ از سال جدید
تهران – دولت نروژ قصد دارد یکی از مهمترین سیاستهای آموزشی خود را بار دیگر تغییر دهد؛ اقدامی که میتواند مسیر تحصیل هزاران دانشجوی بینالمللی را دگرگون کند. بر اساس پیشنهاد جدید وزارت آموزش عالی و پژوهش نروژ، دانشگاهها از سال ۲۰۲۶ اختیار خواهند داشت که شهریه دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا را کاهش دهند یا حتی بهطور کامل حذف کنند.
پایان یک سیاست بحثبرانگیز
نروژ سالها بهعنوان یکی از معدود کشورهای اروپایی شناخته میشد که امکان تحصیل رایگان در دانشگاههای دولتی را برای دانشجویان داخلی و بینالمللی فراهم میکرد. این سیاست باعث شده بود این کشور به مقصدی محبوب برای دانشجویان و پژوهشگران سراسر جهان تبدیل شود.
اما در سال ۲۰۲۳، پارلمان نروژ قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن دانشجویان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا (EU)، منطقه اقتصادی اروپا (EEA) و سوئیس موظف به پرداخت شهریه کامل شدند.
بر اساس این قانون، شهریه دانشگاهها بسته به رشته تحصیلی بین ۱۳۰ هزار تا ۳۹۰ هزار کرون نروژ در سال تعیین شد. هدف دولت از این تصمیم، همسوسازی نظام آموزش عالی نروژ با سایر کشورهای اروپایی و کاهش هزینههای دولت عنوان شده بود.
کاهش شدید دانشجویان خارجی
اجرای این قانون تأثیر قابل توجهی بر جذب دانشجویان بینالمللی داشت.
طبق آمار منتشرشده، تعداد ثبتنام دانشجویان خارج از اروپا طی دو سال حدود ۸۰ درصد کاهش یافت. بسیاری از دانشگاهها اعلام کردند که این موضوع تنوع علمی و فرهنگی کلاسها را کاهش داده و رشتههایی مانند مهندسی، علوم اجتماعی و مطالعات محیط زیست بیشترین آسیب را دیدهاند.
در مقابل، دانشجویان کشورهای اتحادیه اروپا، منطقه اقتصادی اروپا و سوئیس همچنان بدون پرداخت شهریه در دانشگاههای دولتی تحصیل میکنند و تنها مبلغی در حدود هزار کرون نروژ بهعنوان هزینه خدمات رفاهی دانشجویی پرداخت میکنند.
پیشنهاد جدید دولت برای لغو شهریه اجباری
وزارت آموزش عالی و پژوهش نروژ در ژوئن ۲۰۲۵ از طرح جدیدی رونمایی کرد که بر اساس آن، الزام قانونی دریافت شهریه کامل از دانشجویان خارج از اروپا حذف خواهد شد.
در صورت تصویب این طرح، هر دانشگاه بهصورت مستقل میتواند درباره میزان شهریه تصمیمگیری کند. این اختیار شامل موارد زیر خواهد بود:
- حذف کامل شهریه
- کاهش قابل توجه شهریه
- حفظ شهریه برای برخی رشتهها
- تعیین سیاستهای متفاوت برای هر برنامه آموزشی
این تغییر قرار است از اول اوت ۲۰۲۶ اجرایی شود، البته مشروط به تصویب نهایی پارلمان نروژ.
برخی دانشگاهها آماده کاهش شهریه هستند
چندین دانشگاه نروژی از جمله دانشگاه نورد (Nord University) اعلام کردهاند که در صورت تصویب قانون جدید، شهریه بسیاری از رشتهها را به شکل قابل توجهی کاهش خواهند داد و حتی ممکن است برخی دورهها دوباره رایگان شوند و دانشجویان تنها هزینه ترم را پرداخت کنند.
وزارت آموزش عالی اعلام کرده است که هدف از این سیاست، افزایش انعطافپذیری دانشگاهها برای جذب استعدادهای بینالمللی و تقویت اقتصاد دانشبنیان نروژ است.
استقبال دانشجویان و دانشگاهها
سازمانهای دانشجویی از این پیشنهاد استقبال کردهاند.
پنج تشکل بزرگ دانشجویی در ابتدای سال ۲۰۲۵ از وزیر آموزش خواسته بودند قانون سال ۲۰۲۳ لغو شود. به گفته آنها، شهریههای بالا باعث شده بسیاری از دانشجویان مستعد، کشورهای ارزانتر اروپایی را برای ادامه تحصیل انتخاب کنند.
روسای دانشگاهها نیز معتقدند آزادی عمل بیشتر در تعیین شهریه به آنها کمک میکند تا متناسب با نیاز بازار کار و رشتههای مختلف، سیاستهای جذب دانشجو را تنظیم کنند.
دولت: تعادل میان دسترسی و پایداری مالی
مقامهای دولت نروژ تأکید کردهاند که حذف الزام دریافت شهریه کامل به معنای رایگان شدن قطعی همه دانشگاهها نیست.
دانشگاهها همچنان این اختیار را خواهند داشت که در رشتههایی با هزینههای آموزشی بالا، شهریه دریافت کنند تا هزینههای آزمایشگاهها، تجهیزات تخصصی و کلاسهای کوچکتر تأمین شود.
خبر خوب برای دانشجویان بینالمللی
در صورت اجرای این طرح، دانشجویان کشورهای خارج از اروپا دوباره شانس بیشتری برای تحصیل مقرونبهصرفه در نروژ خواهند داشت.
با این حال، هزینه زندگی در نروژ همچنان یکی از بالاترین هزینهها در اروپا محسوب میشود.
متقاضیان دریافت ویزای تحصیلی باید توانایی مالی خود را برای تأمین هزینههای زندگی اثبات کنند. در حال حاضر این مبلغ حدود ۱۶۷ هزار کرون نروژ در سال برآورد شده و شامل هزینه مسکن، خوراک و سایر مخارج روزمره است.
دورههای دکتری همچنان رایگان هستند
یکی از نکات مهم این است که دورههای دکتری (PhD) همچنان برای تمامی ملیتها رایگان باقی میمانند.
بیشتر دانشجویان دکتری در نروژ علاوه بر معافیت از پرداخت شهریه، بهعنوان کارمند دانشگاه استخدام شده و حقوق ماهانه نیز دریافت میکنند؛ موضوعی که نروژ را به یکی از جذابترین مقاصد برای پژوهشگران جوان تبدیل کرده است.
توصیه به متقاضیان ورودی ۲۰۲۶
کارشناسان آموزش عالی توصیه میکنند دانشجویانی که قصد دارند برای ترم پاییز ۲۰۲۶ اقدام کنند، وبسایت دانشگاههای موردنظر خود را بهطور مرتب بررسی کنند؛ زیرا ممکن است میزان شهریه در هر دانشگاه و حتی هر رشته متفاوت باشد.
اطلاع از هزینهها پیش از پذیرش نهایی دانشگاه اهمیت زیادی خواهد داشت.
مقایسه با سایر کشورهای اروپایی
سیاست جدید نروژ تفاوت قابل توجهی با برخی کشورهای همسایه دارد.
- سوئد و دانمارک همچنان از دانشجویان خارج از اروپا شهریه دریافت میکنند.
- فنلاند نیز شهریه دارد اما بورسیههای متعددی ارائه میدهد.
- آلمان همچنان در بیشتر دانشگاههای دولتی تحصیل را تقریباً رایگان ارائه میکند و تنها هزینههای اداری از دانشجویان دریافت میشود.
کارشناسان معتقدند مدل جدید نروژ که اختیار تعیین شهریه را به خود دانشگاهها واگذار میکند، ممکن است الگویی برای سایر کشورهای اروپایی نیز باشد.
تأثیر بر آینده آموزش عالی نروژ
در صورت تصویب نهایی این قانون، بسیاری از تحلیلگران انتظار دارند کاهش یا حذف شهریه بتواند روند نزولی جذب دانشجویان خارجی را متوقف کرده و جایگاه نروژ را دوباره بهعنوان یکی از مهمترین مقاصد تحصیل در اروپا تقویت کند.
همچنین این تغییر میتواند همکاریهای بینالمللی دانشگاهها، پروژههای مشترک تحقیقاتی و برنامههای آموزشی بیندانشگاهی را نیز گسترش دهد.
چشمانداز پیش رو
هرچند پیشنهاد دولت با استقبال گسترده روبهرو شده، اما هنوز نیازمند تصویب پارلمان نروژ است.
پیشبینی میشود نمایندگان پارلمان درباره ایجاد توازن میان دسترسی آسان به آموزش عالی، حفظ کیفیت دانشگاهها و تأمین هزینههای آموزشی بحثهای مفصلی داشته باشند.
اگر این طرح به تصویب برسد، اول اوت ۲۰۲۶ میتواند آغاز فصل تازهای در نظام آموزش عالی نروژ باشد؛ فصلی که شاید بار دیگر این کشور را به یکی از محبوبترین مقاصد تحصیل برای دانشجویان بینالمللی تبدیل کند.