بورسیه MEXT دانشگاه توکیو چیست؟
بورسیه MEXT، بورسیه دولت ژاپن است که توسط وزارت آموزش، فرهنگ، ورزش، علوم و فناوری ژاپن ارائه می‌شود.
در مسیر University Recommendation، ابتدا دانشگاه توکیو متقاضیان را بررسی و تعدادی را برای دریافت بورسیه معرفی می‌کند. سپس نامزدهای معرفی‌شده توسط دانشگاه توکیو برای بررسی نهایی به وزارت MEXT ارسال می‌شوند و تصمیم نهایی درباره اعطای بورسیه توسط MEXT گرفته می‌شود. (University of Tokyo)
بنابراین یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
قبولی در دانشگاه توکیو به‌تنهایی به معنی دریافت قطعی بورسیه MEXT نیست.
فرآیند به‌صورت کلی چنین است:
متقاضی → پذیرش/درخواست تحصیل در Graduate School of Science → بررسی دانشگاه → نامزدی توسط Graduate School → بررسی در سطح دانشگاه توکیو → معرفی به MEXT → تصمیم نهایی MEXT
این بورسیه برای چه کسانی است؟
بورسیه موردنظر برای دانشجویان بین‌المللی برجسته‌ای است که قصد دارند از اکتبر ۲۰۲۷ به‌عنوان دانشجوی جدید وارد دوره‌های زیر در Graduate School of Science دانشگاه توکیو شوند:
- دوره کارشناسی ارشد (Master’s Program)
- دوره دکترا (Doctoral Program)
متقاضی باید علاوه بر شرایط بورسیه، فرآیند درخواست پذیرش در Graduate School of Science را نیز طبق مقررات دانشگاه انجام داده باشد. (University of Tokyo)
شرایط دریافت بورسیه MEXT دانشگاه توکیو
۱. سوابق تحصیلی
یکی از مهم‌ترین شرایط، داشتن عملکرد تحصیلی قوی است.
بر اساس مقررات اعلام‌شده برای این دوره، متقاضیانی که آخرین مقطع تحصیلی خود را به پایان رسانده‌اند باید GPA معادل حداقل 2.30 داشته باشند.
دانشجویانی که هنوز در حال تحصیل هستند نیز باید در دروس فعلی خود GPA معادل حداقل 2.30 داشته باشند و انتظار می‌رود این سطح علمی را در طول دوره بورسیه حفظ کنند.
نکته مهم این است که GPA موردنظر بر اساس فرمول تعیین‌شده توسط MEXT محاسبه می‌شود و الزاماً با GPA ساده‌ای که دانشگاه شما روی ریزنمرات درج کرده یکسان نیست. (University of Tokyo)
بنابراین صرفاً نباید به عدد GPA دانشگاه خودتان نگاه کنید؛ باید بررسی شود که آیا معدل شما طبق روش محاسبه MEXT به حد نصاب می‌رسد یا خیر.
۲. تابعیت
متقاضی باید تبعه کشوری باشد که با دولت ژاپن روابط دیپلماتیک دارد.
افرادی که در زمان درخواست، تابعیت ژاپن را دارند، واجد شرایط نیستند.
در صفحه رسمی همچنین برای برخی افراد دارای تابعیت دوگانه شرایط خاصی ذکر شده است. (University of Tokyo)
۳. شرط سنی
برای این دوره، در حالت عادی متقاضی باید:
در تاریخ ۲ آوریل ۱۹۹۲ یا بعد از آن متولد شده باشد.
بنابراین شرط سنی را باید بر اساس تاریخ تولد دقیق خودتان بررسی کنید. (University of Tokyo)
۴. مدرک تحصیلی
متقاضی باید شرایط لازم برای ورود به Graduate School of Science دانشگاه توکیو در مقطع موردنظر را داشته باشد.
برای مثال، در مسیر کارشناسی ارشد، دانشگاه شرایط تحصیلی مشخصی برای متقاضیان بین‌المللی تعیین کرده است. از جمله، افرادی که حداقل ۱۶ سال تحصیل را خارج از ژاپن به پایان رسانده‌اند یا شرایط معادل مدرک کارشناسی را دارند، می‌توانند واجد شرایط باشند. (University of Tokyo)
بنابراین شرایط پذیرش دانشگاه و شرایط بورسیه را باید جداگانه بررسی کرد.
۵. رشته تحصیلی
رشته‌ای که برای آن درخواست می‌دهید باید با رشته تحصیلی قبلی شما یا یک رشته مرتبط باشد.
همچنین باید رشته‌ای را انتخاب کنید که امکان انجام پژوهش آن در دانشگاه میزبان در ژاپن وجود داشته باشد. (University of Tokyo)
برای متقاضیان دکترا، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا انتخاب استاد، حوزه پژوهشی و موضوع تحقیق می‌تواند نقش مهمی در پذیرش داشته باشد.
۶. مدرک زبان انگلیسی یا ژاپنی
یکی از نکات مهم این بورسیه، داشتن شرایط زبانی است.
متقاضی می‌تواند از طریق انگلیسی یا ژاپنی واجد شرایط شود.
زبان انگلیسی
یکی از این دو حالت باید وجود داشته باشد:
حالت اول:
داشتن مدرک زبان انگلیسی در سطح B2 یا بالاتر بر اساس CEFR.
نمونه‌هایی که دانشگاه ذکر کرده است:
- TOEFL iBT حداقل 72
- IELTS حداقل 5.5
حالت دوم:
اگر دوره تحصیلی قبلی شما به زبان انگلیسی بوده باشد، در صورتی که آن دوره شرایط زبان لازم برای پذیرش کارشناسی ارشد یا دکترا در Graduate School of Science دانشگاه توکیو را برآورده کند، ممکن است به‌عنوان مدرک زبان پذیرفته شود. (University of Tokyo)
زبان ژاپنی
یکی از این دو مورد:
- قبولی در آزمون JLPT سطح N2 یا بالاتر
- تحصیل در یک دوره آموزشی که زبان اصلی آموزش آن ژاپنی بوده و شرایط زبان دانشگاه را برآورده کند. (University of Tokyo)
۷. وضعیت سلامت
متقاضی باید از نظر جسمی و روانی توانایی کافی برای ادامه تحصیل در ژاپن را داشته باشد. (University of Tokyo)
۸. زمان ورود به ژاپن
در حالت عادی، فرد پذیرفته‌شده باید بتواند در تاریخی که دانشگاه تعیین می‌کند وارد ژاپن شود.
برای دوره مربوط به سال ۲۰۲۷، شروع ترم ۱ اکتبر ۲۰۲۷ است و دانشگاه در اصل انتظار دارد ورود دانشجو در بازه حدود دو هفته قبل یا بعد از شروع ترم انجام شود.
اگر متقاضی نتواند در تاریخ تعیین‌شده وارد ژاپن شود، ممکن است مجبور به انصراف از درخواست شود؛ مگر اینکه شرایط اجتناب‌ناپذیری مورد قبول MEXT وجود داشته باشد. (University of Tokyo)
مدت بورسیه چقدر است؟
برای دوره دکترا، مدت بورسیه:
اکتبر ۲۰۲۷ تا سپتامبر ۲۰۳۰
یعنی سه سال. (University of Tokyo)
برای دوره کارشناسی ارشد نیز بورسیه برای دوره مربوط به تحصیل در مقطع Master در نظر گرفته می‌شود.
آیا امکان تمدید بورسیه از کارشناسی ارشد به دکترا وجود دارد؟
بله، اما تمدید خودکار نیست.
اگر دانشجوی کارشناسی ارشد عملکرد تحصیلی بسیار خوبی داشته باشد و بخواهد پس از پایان Master وارد دوره دکترا شود، ممکن است بتواند برای تمدید بورسیه درخواست کند.
اما چند شرط مهم وجود دارد:
- درخواست تمدید باید پذیرفته شود.
- دانشجو باید در آزمون ورودی دوره دکترا قبول شود.
- دانشجو باید ثبت‌نام خود را به‌عنوان دانشجوی رسمی دوره دکترا قطعی کند.
- عملکرد تحصیلی باید معیارهای لازم MEXT را داشته باشد.
بنابراین نباید با این تصور اقدام کرد که «اگر MEXT برای ارشد گرفتم، دکترا هم به‌صورت خودکار بورسیه خواهم داشت». (University of Tokyo)
مبلغ بورسیه MEXT چقدر است؟
مبلغ دقیق کمک‌هزینه ماهانه برای سال تحصیلی ۲۰۲۷ هنوز نهایی نشده است.
دانشگاه برای مقایسه، مبالغ واقعی سال تحصیلی ۲۰۲۶ را اعلام کرده است:
| مقطع | کمک‌هزینه ماهانه در سال ۲۰۲۶ |
|---|---|
| کارشناسی ارشد | ۱۴۴,۰۰۰ ین |
| دکترا | ۱۴۵,۰۰۰ ین |
برای برخی مناطق مشخص ژاپن ممکن است مبلغ اضافی ۲,۰۰۰ یا ۳,۰۰۰ ین در ماه نیز پرداخت شود. (University of Tokyo)
مبلغ سال ۲۰۲۷ ممکن است متفاوت باشد، زیرا به بودجه سالانه و شرایط اقتصادی بستگی دارد.
همچنین در دوره مرخصی تحصیلی یا غیبت طولانی از دانشگاه، کمک‌هزینه پرداخت نمی‌شود.
چه کسانی نمی‌توانند از این بورسیه استفاده کنند؟
صفحه دانشگاه فهرستی از شرایط عدم صلاحیت نیز ارائه کرده است.
از جمله موارد مهم:
- فردی که هم‌زمان برای یک برنامه دیگر MEXT در سال تحصیلی ۲۰۲۷ درخواست داده باشد.
- فردی که هنگام درخواست در ژاپن اقامت داشته باشد.
- فردی که پس از شروع دریافت بورسیه قصد دریافت یک بورسیه یا حمایت مالی دیگر از دولت ژاپن یا سازمان‌های وابسته به آن را داشته باشد.
- برخی افرادی که قبلاً از برنامه‌های مشخص MEXT استفاده کرده‌اند، مگر اینکه شرایط زمانی یا استثناهای اعلام‌شده را داشته باشند.
- برخی دریافت‌کنندگان قبلی بورسیه‌های مشخص دولتی ژاپن نیز ممکن است مشمول محدودیت باشند. (University of Tokyo)
بنابراین اگر قبلاً بورسیه MEXT گرفته‌اید، حتماً بخش Non-eligibility را به‌صورت موردی بررسی کنید.
مدارک لازم برای درخواست
طبق اطلاعات منتشرشده برای دوره ۲۰۲۷، مدارک اصلی شامل موارد زیر است:
۱. فرم درخواست
فرم رسمی MEXT باید تکمیل شود.
دانشگاه اعلام کرده است که فرم باید به شکل مشخص و در قالب موردنظر دانشگاه تهیه شود.
همچنین ممکن است از متقاضی خواسته شود نسخه اصلی فرم را در دسامبر ۲۰۲۶ اصلاح و دوباره ارسال کند. (University of Tokyo)
۲. برنامه تحصیلی و پژوهشی
باید فرم:
Field of Study and Research Plan
را تکمیل کنید.
این بخش اهمیت زیادی دارد، زیرا باید توضیح دهید:
- چه رشته‌ای را می‌خواهید دنبال کنید؟
- چه موضوعی را می‌خواهید پژوهش کنید؟
- چرا این موضوع را انتخاب کرده‌اید؟
- چه پیشینه علمی دارید؟
- چرا این دانشگاه و این محیط پژوهشی مناسب شماست؟
۳. توصیه‌نامه
توصیه‌نامه باید از Dean یا مقام بالاتر در دانشگاه قبلی صادر شود.
طبق مقررات صفحه دانشگاه، توصیه‌نامه باید تمام این شرایط را داشته باشد:
- مخاطب نامه باید President of the University of Tokyo باشد.
- نامه باید روی سربرگ رسمی دانشگاه صادر شود.
- نامه باید توسط Dean یا مقام بالاتر نوشته و امضا شود.
- امضای دیجیتال قابل قبول نیست. (University of Tokyo)
این بخش را نباید با یک توصیه‌نامه معمولی استاد اشتباه گرفت.
۴. عکس
عکس باید:
- در شش ماه گذشته گرفته شده باشد.
- اندازه آن ۴.۵ × ۳.۵ سانتی‌متر باشد.
- از قسمت بالاتنه و چهره کامل باشد.
- بدون کلاه باشد.
نام و ملیت باید در پشت عکس نوشته شود و عکس روی فرم درخواست چسبانده شود.
دانشگاه اعلام کرده است که نسخه الکترونیکی عکس نیز قابل قبول است. (University of Tokyo)
مدارک باید به چه زبانی باشند؟
مدارک باید به زبان:
- انگلیسی
- یا ژاپنی
تهیه شوند.
اگر مدرکی به زبان دیگری باشد، باید ترجمه ژاپنی آن نیز همراه مدارک ارائه شود. (University of Tokyo)
همچنین مدارک باید در قالب A4 آماده شوند و طبق دستور دانشگاه چاپ دوطرفه شوند، در صورتی که نسخه چاپی درخواست شود.
مدارک را پس می‌دهند؟
خیر.
دانشگاه صراحتاً اعلام کرده است که مدارک ارسال‌شده بازگردانده نمی‌شوند. (University of Tokyo)
آیا درخواست ناقص بررسی می‌شود؟
خیر.
اگر فرم‌ها یا مدارک موردنیاز ناقص باشند یا به‌درستی تکمیل نشده باشند، درخواست ممکن است مورد بررسی قرار نگیرد.
همچنین درخواست‌هایی که بعد از مهلت مقرر ارسال شوند پذیرفته نمی‌شوند. (University of Tokyo)
تاریخ درخواست بورسیه MEXT دانشگاه توکیو ۲۰۲۷
طبق صفحه رسمی فعلی:
۱۵ اکتبر تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶
به وقت استاندارد ژاپن (JST)
درخواست الکترونیکی باید در همین بازه ارسال شود. (University of Tokyo)
نکته بسیار مهم: این تاریخ را با زمان ایران یا آمریکا اشتباه نگیرید. مهلت اعلام‌شده بر اساس Japan Standard Time است.
یک نکته بسیار مهم درباره پذیرش دانشگاه
برای دریافت این بورسیه، فقط فرم MEXT را پر نمی‌کنید.
دانشگاه توکیو صراحتاً اعلام کرده است که متقاضی ابتدا باید فرآیند درخواست پذیرش Graduate School of Science را انجام دهد و سپس مدارک بورسیه MEXT را ارسال کند. (University of Tokyo)
یعنی در عمل باید دو فرآیند را هم‌زمان جدی بگیرید:
۱. Admission دانشگاه توکیو
و
۲. MEXT University Recommendation
صفحه پذیرش بین‌المللی Graduate School of Science نیز برای دوره‌های ۲۰۲۷، بازه ۱۵ تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ را برای متقاضیانی که قصد ورود در آوریل یا اکتبر ۲۰۲۷ دارند اعلام کرده است. (University of Tokyo)
روند درخواست به زبان ساده
اگر بخواهیم کل فرآیند را ساده کنیم، مسیر شما تقریباً به این شکل است:
مرحله اول: انتخاب رشته
ابتدا مشخص کنید در کدام Department و در چه حوزه پژوهشی می‌خواهید تحصیل کنید.
مرحله دوم: بررسی شرایط
بررسی کنید که:
- مدرک تحصیلی مناسب دارید.
- شرایط سنی را دارید.
- GPA لازم را دارید.
- شرایط زبان را دارید.
- تابعیت شما واجد شرایط است.
- از نظر سایر شرایط MEXT مشکلی ندارید.
مرحله سوم: آماده‌کردن پذیرش
درخواست پذیرش Graduate School of Science را طبق دستورالعمل دانشگاه تکمیل کنید.
مرحله چهارم: آماده‌سازی مدارک MEXT
مدارک بورسیه را آماده کنید:
- Application Form
- Field of Study and Research Plan
- Recommendation Letter
- عکس
- و سایر مدارکی که در فرم آنلاین درخواست می‌شود.
مرحله پنجم: ارسال آنلاین
مدارک را از طریق فرم آنلاین تعیین‌شده آپلود کنید.
ارسال مدارک از طریق ایمیل پذیرفته نمی‌شود. (University of Tokyo)
مرحله ششم: دریافت ایمیل تأیید
پس از ارسال درخواست الکترونیکی، باید ایمیل خودکار تأیید ارسال را بررسی کنید.
مرحله هفتم: انتخاب در Graduate School
Graduate School of Science ابتدا متقاضیان را بررسی می‌کند.
مرحله هشتم: انتخاب در سطح دانشگاه توکیو
افرادی که توسط Graduate School نامزد می‌شوند، وارد فرآیند انتخاب در سطح کل دانشگاه توکیو می‌شوند.
مرحله نهم: معرفی به MEXT
دانشگاه توکیو نامزدهای نهایی خود را به MEXT معرفی می‌کند.
مرحله دهم: تصمیم نهایی MEXT
در نهایت، MEXT تصمیم نهایی درباره اعطای بورسیه را می‌گیرد. (University of Tokyo)
شانس دریافت بورسیه چقدر است؟
یک نکته مهم این است که دانشگاه تعداد نهایی نامزدها را قبل از پایان دوره درخواست مشخص نمی‌کند.
برای دوره قبلی، هر Graduate School حداکثر اجازه معرفی یک متقاضی را داشته و دانشگاه توکیو نیز حداکثر سه نفر را به MEXT معرفی می‌کرد. البته این اعداد مربوط به دور قبلی هستند و نباید آنها را سهمیه قطعی سال ۲۰۲۷ دانست. (University of Tokyo)
بنابراین این بورسیه رقابتی است و داشتن حداقل شرایط به معنی دریافت قطعی آن نیست.
هزینه‌های دانشگاه توکیو در صورت پذیرش
برای سال ۲۰۲۷، دانشگاه هزینه‌های برنامه‌ریزی‌شده زیر را اعلام کرده است:
هزینه ورودی
۲۸۲,۰۰۰ ین
شهریه کارشناسی ارشد
۲۶۷,۹۰۰ ین برای هر شش ماه
یعنی:
۵۳۵,۸۰۰ ین در سال
شهریه دکترا
۲۶۰,۴۰۰ ین برای هر شش ماه
یعنی:
۵۲۰,۸۰۰ ین در سال
البته دانشگاه تأکید کرده است که اگر هزینه‌ها تغییر کنند، مبالغ جدید از زمان اجرایی‌شدن تغییرات اعمال خواهند شد. (University of Tokyo)
در مورد دانشجوی MEXT، باید توجه داشت که شرایط پوشش هزینه‌ها را با جزئیات رسمی همان دوره بررسی کنید و صرفاً بر اساس جدول شهریه نتیجه‌گیری نکنید.
نکته مهم برای متقاضی ایرانی
اگر هدف شما این است که از ایران برای Master یا PhD در Graduate School of Science دانشگاه توکیو اقدام کنید، مهم‌ترین نکته این است که فقط روی MEXT تمرکز نکنید.
شما باید دو پرونده قوی داشته باشید:
پرونده اول: پذیرش دانشگاه
شامل سابقه تحصیلی، مدارک موردنیاز رشته، آزمون‌ها در صورت لزوم، توصیه‌نامه‌ها و سایر مدارک پذیرش.
پرونده دوم: بورسیه MEXT
که در آن مواردی مانند:
- سوابق تحصیلی
- برنامه پژوهشی
- شرایط زبان
- توصیه‌نامه
- شرایط سنی و تابعیت
- و سایر معیارهای MEXT
بررسی می‌شوند.
برای بعضی رشته‌ها نیز شرایط آزمون متفاوت است. برای مثال، دستورالعمل پذیرش بین‌المللی Graduate School of Science اعلام می‌کند که آزمون GRE Subject یا General بسته به Department موردنظر ممکن است متفاوت باشد. (University of Tokyo)
تفاوت MEXT دانشگاه‌محور با MEXT سفارت
این موضوع را حتماً در نظر داشته باشید.
صفحه‌ای که شما فرستادید مربوط به:
University Recommended MEXT
است.
یعنی شما از طریق دانشگاه اقدام می‌کنید.
در مقابل، مسیر دیگری به نام:
Embassy Recommended MEXT
وجود دارد که فرآیند آن از طریق سفارت/نمایندگی ژاپن انجام می‌شود.
صفحه Graduate School of Science دانشگاه توکیو نیز برای افرادی که در سال ۲۰۲۷ از مسیر Embassy Recommended MEXT انتخاب اولیه شده‌اند، فرآیند جداگانه‌ای برای پذیرش دانشگاه مشخص کرده است. (University of Tokyo)
بنابراین این دو مسیر را نباید با یکدیگر یکی دانست.
چک‌لیست متقاضی MEXT دانشگاه توکیو ۲۰۲۷
اگر بخواهید برای این بورسیه اقدام کنید، پیشنهاد می‌کنم این چک‌لیست را داشته باشید:
- انتخاب مقطع Master یا PhD
- انتخاب Department
- انتخاب حوزه پژوهشی
- بررسی استادان و گروه‌های تحقیقاتی مرتبط
- بررسی شرایط پذیرش رشته
- بررسی GPA طبق معیار MEXT
- بررسی شرط سنی
- بررسی تابعیت
- آماده‌کردن مدرک زبان
- آماده‌کردن رزومه علمی
- آماده‌کردن Research Plan
- گرفتن توصیه‌نامه مطابق شرایط MEXT
- آماده‌کردن عکس
- آماده‌کردن ترجمه مدارک
- ثبت درخواست پذیرش Graduate School
- ثبت درخواست MEXT
- آپلود تمام مدارک
- بررسی ایمیل تأیید
- پیگیری نتایج انتخاب دانشگاه
- در صورت نامزدی، پیگیری مرحله MEXT
جمع‌بندی
این بورسیه برای دانشجویان بین‌المللی واجد شرایطی است که قصد دارند از اکتبر ۲۰۲۷ در مقطع کارشناسی ارشد یا دکترا در Graduate School of Science دانشگاه توکیو تحصیل کنند.
مهم‌ترین نکات فعلی عبارت‌اند از:
سن: تولد در ۲ آوریل ۱۹۹۲ یا بعد از آن
GPA: حداقل معادل ۲.۳۰ طبق روش محاسبه MEXT
زبان: انگلیسی در سطح CEFR B2 یا بالاتر، مانند TOEFL iBT 72 یا IELTS 5.5، یا شرایط معادل زبان ژاپنی
مبلغ نمونه بورسیه: ۱۴۴,۰۰۰ ین در ماه برای Master و ۱۴۵,۰۰۰ ین برای PhD در سال ۲۰۲۶
شروع تحصیل: اکتبر ۲۰۲۷
مدت دکترا: سه سال، از اکتبر ۲۰۲۷ تا سپتامبر ۲۰۳۰
زمان درخواست: ۱۵ تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ به وقت ژاپن
روش درخواست: آنلاین
نکته کلیدی: ابتدا باید فرآیند پذیرش Graduate School of Science را نیز انجام دهید و درخواست MEXT به‌تنهایی کافی نیست. (University of Tokyo)
منبع رسمی: صفحه رسمی بورسیه Graduate School of Science دانشگاه توکیو